چگونه انتخاب صندلی اداری بر راحتی بهره‌وری اثر می‌گذارد

انتخاب و چیدمان صندلی در محیط‌های اداری موضوعی است که معمولاً نادیده گرفته می‌شود، اما در واقع یکی از عوامل پنهان و تأثیرگذار بر بهره‌وری، سلامت و حتی فرهنگ سازمانی است. صندلی فقط وسیله‌ای برای نشستن نیست؛ رابطی است میان بدن کارمند و فضای کار. اگر این رابط درست انتخاب شود، می‌تواند از خستگی، دردهای اسکلتی‌عضلانی و کاهش تمرکز جلوگیری کند و در مقابل، حس تعلق، راحتی و همکاری را افزایش دهد. به همین دلیل، امروزه بسیاری از شرکت‌ها به‌جای خرید یک نوع صندلی واحد برای همه، به سمت تنوع، انعطاف و ترکیب انواع نشیمن حرکت کرده‌اند.

یکی از مهم‌ترین انواع نشیمن در دفتر، صندلی‌های ارگونومیک یا همان صندلی‌های کارمندی قابل تنظیم است. این صندلی‌ها برای کارهای طولانی‌مدت پشت میز طراحی می‌شوند و باید بتوان آن‌ها را از نظر ارتفاع، زاویه پشتی، جایگاه دست‌ها و حتی گاهی عمق نشیمن تنظیم کرد. دلیل این همه تنظیم‌پذیری این است که بدن انسان‌ها شبیه هم نیست و کارمندان در طول روز در یک وضعیت ثابت نمی‌مانند. صندلی ارگونومیک مناسب کمک می‌کند ستون فقرات در وضعیت طبیعی خود بماند، فشار از روی گردن و شانه‌ها برداشته شود و گردش خون در پاها مختل نشود. نتیجه مستقیم این موضوع، کاهش خستگی و افزایش تمرکز در ساعات کاری است. مطالعه‌ها نیز نشان داده‌اند که محیط‌های کاری که از صندلی‌های استاندارد استفاده می‌کنند، کمتر شاهد شکایت‌های جسمی مرتبط با کار اداری هستند.

Smart Seating, How Office Chair Choices Shape Comfort

The type of seating and chairs in an office does far more than fill space — Furniturefinders’ Ergonomic task chairs , for example, are designed to support healthy posture during individual, heads-down work, reducing strain and helping employees stay comfortable for longer periods. In contrast, soft lounge seating, benches, and collaborative setups encourage informal conversations, brainstorming, and teamwork, making them ideal for shared or flexible work zones.

اما دفتر امروز فقط میز و صندلی ثابت نیست. سبک‌های نوین کار، مثل کار پروژه‌ای، اسکرام، جلسات کوتاه ایستاده یا هم‌فکری‌های غیررسمی، باعث شده نیاز به فضاها و نشیمن‌های منعطف بیشتر شود. در اینجا نقش مبل‌های اداری، صندلی‌های راحتی، پوف‌ها و حتی نیمکت‌های مدولار پررنگ می‌شود. این نوع نشیمن‌ها برای کارهای کوتاه‌مدت، گفت‌وگوهای دونفره، انتظار مشتری یا جلسات خلاقانه مناسب‌اند. حضور چنین فضاهایی در یک دفتر، پیام غیرمستقیمی هم دارد: اینجا فقط محل انجام وظیفه نیست، بلکه فضایی برای تعامل و ایده‌پردازی است. بنابراین صندلی می‌تواند زبان فرهنگ سازمانی باشد؛ صندلی‌های خشک و مشابه، اغلب دفتری رسمی و سلسله‌مراتبی را نشان می‌دهند، در حالی که نشیمن‌های متنوع و راحت، محیطی باز و مشارکتی را القا می‌کنند.

چیدمان صندلی‌ها نیز به اندازه نوع آن‌ها اهمیت دارد. اگر صندلی‌های کارمندی پشت به هم و در ردیف‌های فشرده قرار بگیرند، احتمال ایجاد مزاحمت صوتی و بصری بالا می‌رود و کارمندان کمتر می‌توانند روی کار عمیق تمرکز کنند. در مقابل، اگر صندلی‌های متمرکز در نواحی ساکت و دور از رفت‌وآمد قرار داده شوند و نشیمن‌های گروهی در مرکز یا نزدیک فضاهای مشترک باشند، جریان حرکت و تعامل طبیعی‌تر می‌شود. بسیاری از طراحان داخلی توصیه می‌کنند که در کنار هر بخش کاری، حداقل یک فضای نشستن غیررسمی وجود داشته باشد تا کارمند مجبور نباشد برای یک گفت‌وگوی ساده به اتاق جلسه رسمی برود. این نوع توزیع هوشمندانه، زمان هدررفته را کم و نرخ همکاری را زیاد می‌کند.

نکته مهم دیگر، تغییرپذیری است. کسب‌وکارها امروز به سرعت شکل و اندازه عوض می‌کنند؛ تیمی کوچک می‌شود، تیمی دیگر رشد می‌کند، گاهی شرکت از کار حضوری به ترکیبی و دورکار تغییر حالت می‌دهد. اگر صندلی‌ها و مبلمان اداری غیرقابل جابه‌جایی یا بسیار حجیم باشند، هر تغییری در ساختار سازمانی به هزینه و دردسر تبدیل می‌شود. به همین خاطر، صندلی‌های سبک، چرخ‌دار، تا حدی تاشو یا مدولار، گزینه‌های هوشمندانه‌تری هستند. این نوع نشیمن‌ها اجازه می‌دهند اتاق جلسه امروز به فضای آموزشی فردا و به فضای کار گروهی پس‌فردا تبدیل شود، بدون آن‌که لازم باشد مبلمان جدیدی خریداری شود.

سلامت نیز بُعدی است که نمی‌توان از آن گذشت. کارمندان ساعت‌های طولانی می‌نشینند و نشستن طولانی‌مدت خود به‌تنهایی برای بدن مضر است. صندلی خوب می‌تواند پیام «حواست به بدنت باشد» را تقویت کند، اما کافی نیست. ترکیب صندلی‌های استاندارد با میزهای نشسته ـ ایستاده، صندلی‌های زین‌اسبی یا نشیمن‌های فعال (مثل بالانس‌بال‌ها) می‌تواند کارمندان را به تغییر وضعیت در طول روز تشویق کند. هر چه تنوع نشستن بیشتر باشد، فشار روی یک نقطه از بدن کمتر می‌شود. برخی شرکت‌ها حتی در فضاهای استراحت، صندلی‌های بسیار راحت یا حتی ریلکسی را قرار می‌دهند تا بدن از وضعیت نشسته اداری فاصله بگیرد و ذهن بازیابی شود.

از زاویه تجربه کارمند (Employee Experience) هم صندلی نقش خودش را دارد. کارمندی که در اولین روز کاری‌اش روی صندلی سفت، قدیمی یا غیرقابل تنظیم می‌نشیند، ناخودآگاه این پیام را دریافت می‌کند که رفاه او در اولویت نیست. برعکس، اگر سازمان از قبل صندلی متناسب با قد، نوع کار یا حتی حساسیت‌های بدنی او آماده کرده باشد، احساس اهمیت‌دادن شکل می‌گیرد. این امر در نگهداشت نیروها، به‌خصوص نیروهای متخصصی که انتخاب‌های شغلی متعددی دارند، مؤثر است. سرمایه‌گذاری روی نشیمن باکیفیت شاید در نگاه اول هزینه اضافی به نظر برسد، اما در مقیاس زمانی بلندتر، از طریق کاهش مرخصی‌های استعلاجی، افزایش بهره‌وری و بالا رفتن رضایت، بازگشت سرمایه خواهد داشت.

نباید فراموش کرد که زیبایی‌شناسی نیز نقش دارد. صندلی بخش دیده‌شده مبلمان اداری است و می‌تواند با رنگ، فرم و جنس خود هویت بصری برند را ادامه دهد. استفاده از رنگ‌های خنثی در بخش‌های متمرکز و رنگ‌های شاد در فضاهای تعاملی، یا ترکیب فلز و پارچه برای ایجاد حس مدرن و حرفه‌ای، همه تصمیم‌هایی هستند که در راستای همان هدف اصلی‌اند: ساخت فضایی کارآمد و دلپذیر. وقتی کارکنان از فضا لذت ببرند، احتمال این‌که آن را تمیز نگه دارند و از آن درست استفاده کنند هم بیشتر می‌شود.

در نهایت می‌توان گفت صندلی در دفتر، یک انتخاب ساده خرید نیست، بلکه بخشی از استراتژی طراحی محل کار است. باید دید شرکت چه سبک کاری دارد، چند درصد کارمندان تمام‌وقت پشت میز می‌نشینند، چه مقدار کار تیمی انجام می‌شود، چقدر مراجع بیرونی به دفتر می‌آیند و چه چشم‌اندازی برای رشد یا تغییر دارد. بر اساس این پاسخ‌ها می‌توان ترکیبی از صندلی‌های ارگونومیک، نشیمن‌های نرم، صندلی‌های متحرک جلسه و گزینه‌های منعطف را انتخاب و به‌درستی در فضا توزیع کرد. چنین رویکردی باعث می‌شود دفتر نه‌تنها عملکرد فعلی سازمان را پشتیبانی کند، بلکه برای آینده متغیر کسب‌وکار هم آماده باشد.